IKE i IKZE po 45. roku życia. Czy na inwestowanie w akcje jest za późno?

Czy po 45. roku życia warto założyć IKE lub IKZE i inwestować w akcje? Sprawdź, jak dopasować ryzyko i horyzont inwestycyjny do swoich celów.

Często słyszę: „Przecież to już niedaleko do emerytury! Czy coś w ogóle zyskam? Skoro wszędzie piszą, że inwestować trzeba w długim terminie, to czy ja już się nie spóźniłem na ten pociąg?”.

Pytanie to ma drugie dno: Czy opłaca się zacząć inwestować w akcje lub ETF-y na IKE/IKZE, gdy mam ponad 45 lat? Zgodnie z regułami prostego pisania o finansach powinienem odpowiedzieć:

TAK!

Ale rzetelna odpowiedź jest bardziej zniuansowana i zależy przynajmniej od kluczowych czynników:

• Jakie ryzyko akceptujesz?
• Jaki jest czas życia Twojego portfela (kiedy zaczniesz konsumować kapitał i na ile lat ma on wystarczyć)?

Po co w ogóle te akcje?

Zanim przejdziemy do odpowiedzi na te pytania, przypomnijmy po co nam akcje.

Aby zyskać więcej niż na obligacjach czy lokatach. Statystyki z ostatnich 100 lat pokazują, że zdywersyfikowany portfel akcji przynosił średnio 7% ponad inflację (patrz źródła). To nie tylko chroni realną wartość oszczędności, ale uruchamia magię procentu składanego.

Pułapka standardowej rady

Dla początkujących standardowa rada brzmi: Zacznij od małych kwot i sprawdź, jak reagujesz na wahania portfela.

Sensowne? Tak. Praktyczne po 45-tce? Niekoniecznie.

Zazwyczaj w tym wieku mamy już większy kapitał (np. kilkuletnie dochody). Boimy się, że na powolną naukę inwestowania brakuje czasu, bo emerytura za 10-15 lat, a internet mówi, że horyzont dla akcji to minimum 20 lat. Czy przespaliśmy swoją szansę?

Krok w tył: Wyznacz cel i zmień perspektywę

Zanim wpadniesz w panikę, weź głęboki oddech i spójrz na swój cel. Co właściwie oznacza „portfel na emeryturę”?

• Wariant A: W wieku 65 lat sprzedajesz wszystko, kupujesz kampera i „umierasz z zerem na koncie”?
• Wariant B: Pracujesz, ile się da, i chcesz zostawić majątek spadkobiercom?
• Wariant C: Coś pomiędzy – dbasz o siebie, ale zostawiasz coś konkretnego po sobie?

Odpowiedź wyznacza Twój horyzont inwestycyjny – czyli czas, po którym zaczniesz realnie konsumować portfel.

Studium przypadku: Mirek vs. Maks

Mirek: Plan „Zero na koncie w dniu ostatecznym”

Mirek (45 lat, 250 tys. zł oszczędności) chce przejść na emeryturę w wieku 65 lat i wtedy spieniężyć portfel lub zamienić na w pełni bezpieczny (100% obligacji), aby go konsumować.

• Horyzont Mirka: 20 lat.
• Strategia: Musi przyjąć tzw. glide path (ścieżkę schodzenia z ryzyka). Im bliżej 65. urodzin, tym mniej akcji powinien posiadać, aby krach tuż przed emeryturą nie zniszczył mu planów.
• Wyzwanie: Skoro Mirek startuje teraz, jego realny czas na pełną ekspozycję na akcje jest krótszy. Powinien rozważyć systematyczne wchodzenie na rynek (uśrednianie), by oswoić się z ryzykiem.

Maks: Inwestowanie na pokolenia

Maks (też 45 lat, też 250 tys. zł) planuje pracować dłużej lub ma inne dochody pasywne. Chce zostawić kapitał dzieciom.

• Horyzont Maksa: Przesuwa się z 65 na np. 85 lat. To daje 40 lat inwestowania!
• Strategia: Maks może pozwolić sobie na większy udział akcji, bo krótko- i średnioterminowe wahania go nie bolą. Czas gra na jego korzyść.

Kupować od razu czy na raty?

Symulacje na podstawie danych historycznych mówią: optymalnie lepiej kupić akcje od razu. Rynek zazwyczaj rośnie, więc rozkładanie zakupów na raty spowoduje, że będziemy kupować coraz drożej. To tak jak z kupnem lodówki, gdy panuje wysoka inflacja. Gdy kupimy od razu, zapłacimy mniej, niż gdy będziemy odkładać na lodówkę rok czy dwa.

Kłopot tylko w tym, że akcje to nie lodówka, a my nie zachowujemy się idealnie racjonalnie. Przynajmniej tak pokazują dane historyczne i symulacje na nich oparte. Możemy zwyczajnie nie wytrzymać wahań wartości dużego dla nas portfela. To trochę jakbyśmy wsiedli pierwszy raz do kolejki górskiej i wybrali na początek najbardziej szaloną wersję. Bez przygotowania. Bez prób na spokojniejszych kolejkach.

Dlatego mniej optymalna rada: jeśli to Twój pierwszy raz na giełdowym rollercoasterze, to wchodź na niego powoli. Rozłożenie zakupów na 2-4 lata pomoże Ci przyzwyczaić się lub wycofać przy mniejszych stratach.

Czy warto zacząć inwestować w akcje na IKE/IKZE po 45. roku życia?

Moim zdaniem: WARTO, jeśli:

• Dostosujesz wielkość portfela akcji do swojej odporności psychicznej (jeśli boisz się spadków o 10%, nie miej więcej niż 20% w akcjach!).
• Nie musisz wypłacać 100% kapitału w dniu 60. czy 65. urodzin.
• Planujesz w ciągu 20-30 lat na emeryturze zarówno wypłacać środki, jak i dalej je pomnażać.

Co dalej?

Temat strategii wypłaty kapitału („dystrybucji”) oraz tego, jak zacząć inwestować większe kwoty w dojrzałym wieku, jest w polskim internecie zaniedbany. Planuję zgłębić te wątki w kolejnych wpisach.

Czy interesuje Was konkretna strategia wypłat z portfela na emeryturze? Podzielcie się swoimi przemyśleniami w komentarzach!

Źródła:

• Anarkulova, A., Cederburg, S., & O’Doherty, M. S. (2023). Beyond the status quo: A critical assessment of lifecycle investment advice. SSRN Electronic Journal.
• Guide to retirement 2025 - JP Morgan Asset Management
• Òscar Jordà, Katharina Knoll, Dmitry Kuvshinov, Moritz Schularick & Alan M. Taylor, The Rate of Return on Everything, 1870–2015.