Kim (ojciec) poklepuje po plecach Min-juna (syna). Siedzą w małej knajpce w Seulu wrzucając na grilla kolejne kawałki wołowiny.
- Coś taki markotny? Jakby Ci kimchi wybuchło w lodówce? Wszystko w porządku? Zaplanowałeś już, gdzie pojedziesz na wakacje za zyski z ETF-ów?
- Jakie zyski! Straciłem wszystko. I jeszcze mój broker żąda dopłaty.
- Cooo? Przecież ETF-y rosną? Na nasz indeks o 70% od początku roku, a na amerykański o 8%. Jak mogłeś stracić wszystko?
Zaskoczenie Kima-ojca, jest ogromne. On używa ETF-ów na koreańską giełdę, ale przede wszystkim ucieka przed spadkami wona i dywersyfikuje swoje oszczędności przez ETF-y na S&P500. I dlatego jest nazywany seohak ant czyli mrówką zachodniej nauki.
Jakim cudem syn mógł stracić wszystkie swoje oszczędności?
Czy Min-jun (w dosłownym tłumaczeniu Min - bystry, Jun - utalentowany, przystojny) obstawiał spadki?
Nie. Min-jun obstawił wzrosty cen akcji Samsunga, który urósł w tym roku o 100%! A mimo tego Min-Jun stracił wszystko.
Jak to się stało?
W co inwestował Min-Jun?
W lewarowany (2x) ETF na akcje jednej spółki - Samsunga.
Co to oznacza?
ETF czyli nadal fundusz notowany na giełdzie (exchange traded fund). Tylko, że w portfelu ma nie akcje setek spółek, a … instrumenty pochodne związane z akcjami Samsunga.
Dlaczego pochodne, a nie akcje?
Bo operator ETF-u mówi Min-junowi:
“gdybyś kupił akcje Samsunga na giełdzie i one urosłyby 1% to zarobiłbyś 1%. A gdy kupisz lewarowany ETF (2x) na Samsunga to zarobisz dwa razy 1% czyli 2%”
Jest to możliwe, bo pieniądze Min-juna i innych detalicznych inwestorów (mrówek), operator ETF-a wpłaca na depozyt i kupuje pochodne na akcje. To tak, jakby kupił na kredyt 2 razy więcej akcji Samsunga.
Dźwignia działa w dwie strony
Oczywiście dźwignia działa w dwie strony. Jak cena akcji spada o 5% w ciągu sesji to wartość ETF-u spada 2 razy więcej czyli o 10%.
I właśnie te spadki mają taką niemiłą właściwość, że gdy wartość ETF-u spadnie o 50% to żeby powrócić do tego samego poziomu to musi urosnąć o 100%. A jak dołożymy dźwignię to… mamy cud procentu składanego. Tylko w drugą stronę.
Przykład
Cena akcji Samsunga = 100 zł
Spada o 50% czyli = 50 zł
To ile musi urosnąć, żeby wrócić do 100 zł?
O 50 zł czyli 100%!
A co z ETF-em lewarowanym (2x) na te akcje?
Spadki albo wzrosty mnożymy przez 2 czyli po spadku akcji Samsunga o 50% w jeden dzień ten ETF jest wart … 0 zł. W praktyce zostanie zlikwidowany.
Nawet, jak akcje Samsunga odrobią ten spadek to nie odzyskamy naszych pieniędzy.
Skoro giełda rośnie w długim terminie to dlaczego nie skorzystać z dźwigni?
Mędrcy giełdowi przekonują nas, że giełda rośnie w długim terminie. I że akcje to najlepszy instrument do pomnażania kapitału - patrz dane za ostatnie 100 lat. Dlaczego zatem nie przyspieszyć tego pomnażania przez dźwignie (kredyt)?
Jest kilka “ale”.
-
Giełda rośnie w długim terminie
Pod hasłem giełda kryje się pojęcie “całego rynku”, a nie jednej spółki. Badania pokazują, że zaledwie 4% spółek przyniosło inwestorom większość “bogactwa”. A co 3 spółka przyniosła straty. Reszta dawała zarobić tyle co … “lokaty”.
Dlatego, jeśli nie chcemy uczestniczyć w zawodach “znajdź spółkę - zwycięzcę”, kupujemy całą giełdę czyli ETF na indeks, a nie ETF na jedną spółkę.
-
Giełda rośnie w długim terminie
W długim czyli w perspektywie lat, a nie dni. W przeciwieństwie do pogody, łatwiej jest prognozować, że giełda będzie za 20 lat wyżej niż dziś. A trudniej “zgadnąć”, gdzie będzie jutro.
Ale uwaga! Wzrost za 20 lat oznacza, że po drodze będzie rosnąć i spadać.
A jeśli spadnie o 50% to później musi urosnąć o 100%, żebyśmy wyszli na zero. Chyba, że mamy lewarowany ETF to nigdy nie wyjdziemy na zero, bo po drodze ETF będzie zlikwidowany.
ETF lewarowany to nie kredyt hipoteczny - nie jest zaprojektowany na długi termin
Dźwignię finansową używamy np. przy kupnie mieszkania - patrz kredyt hipoteczny. Mamy tylko 20% wkładu własnego, a kupujemy mieszkanie za 100% czyli używamy dźwigni 5x.
Czy jest tania?
Tu można dyskutować. Gdy policzymy, ile odsetek zapłaciliśmy bankowi przez te 30 lat to koszt mieszkania urośnie nam kilkukrotnie. Nie odczujemy tego dramatycznie, jeśli cena tego mieszkania będzie rosła podobnie jak procent, który musimy zapłacić bankowi za jego kapitał.
A co dzieje się z lewarowanym ETF-em?
-
Koszt
Oczywiście w cenie takiego ETF-u jest “zaszyty” koszt pieniądza. Czyli jego wartość “spada” codziennie o “ułamek procenta”. Niezauważalny z sesji na sesję ale w dłuższym terminie może mieć już znaczenie.
Do tego dochodzi wynagrodzenie dla operatora ETF czyli opłata za zarządzanie. Zazwyczaj jest dużo wyższa niż dla “zwykłych ETF-ów” i sięga 1-2% Twojej inwestycji rocznie.
-
Codzienny reset dźwigni
Wróćmy do przykładu spadku akcji o 50%. Jeśli zdarzyłoby się to na jednej sesji to ETF lewarowany (2x) zostałby zlikwidowany. Ale jeśli ten spadek rozłożyłby się na kilka sesji? To ETF mógłby dalej istnieć. Dlatego, że codziennie po sesji, dźwignia jest resetowana. Wyjaśnijmy to na przykładzie
Przykład 2
Kolejne spadki o 10% dają mniejsze spadki cen, bo kolejne 10% jest liczone od mniejszej wartości. Odwrócony procent składany. Dlatego mimo tego, że cena spadała 3x10% to akcje spadły o 27% od ceny zakupu, a nie 30%. A wartość ETF-u o niecałe 50%, zamiast o 60%, gdyby taki spadek był na jednej sesji.
A co jeśli ceny urosną?
Przykład 3
Tutaj zadziała już pozytywna magia procentu składanego czyli cena ETF-u lewarowanego wzrośnie więcej niż 2x razy wzrost akcji.
Jeszcze mniej intuicyjnie będzie się zachowywał w trakcie naprzemiennych wzrostów/spadków. Wyobraźmy sobie, że cena akcji jednego dnia rośnie o 2%, a drugiego spada o 1,9%. Po 100 sesjach cena będzie wyższa o 3,15%.
A tymczasem ETF lewarowany wzrośnie tylko o 2,4%. A gdyby był lewarowany x3 to … spadłby o 2,08%.
Magia? Nie, matematyka finansowa.
(przykład za Mateuszem Muchą z wystąpienia na konferencji WPIC 2026).
Dlatego wszyscy operatorzy ETF-ów lewarowanych piszą w dokumentach funduszu (KID-ach), że te ETF-y są zaprojektowane pod jednodniowe spekulacje.
W drugiej części m.in.
Jakie jeszcze ryzyko podjął Min-Jun?
Jak nie dać się wciągnąć w hazard inwestycyjny?
Czym różni się hazard inwestycyjny od inwestycji?
Pamiętaj, że gdy inwestujesz to możesz zarobić albo stracić swoje pieniądze. Robisz to na własne ryzyko. Staram Ci się pomóc nauczyć się inwestować, ale moje treści nie są ani poradą, ani rekomendacją inwestycyjną.
Często zadawane pytania
To fundusz, który pozwala wykorzystywać dźwignię finansową. Oznacza to, że możesz szybciej pomnożyć lub stracić swój kapitał.
Operator ETF-u zazwyczaj wykorzystuje do budowy takiego ETF-u instrumenty pochodne (opcje, futures itp). Dzięki nim może zaproponować Ci dwu, trzy, czy nawet pięciokrotną stopę zwrotu niż przy "zwykłym" ETF-ie.
Przykład
indeks Nasdaq100 rośnie na sesji +1%
ETF na Nasdaq100 rośnie podobnie +1%
ETF-lewarowany (x2) na ten indeks rośnie +2%
Analogicznie jest przy spadkach, taki ETF straci ok dwa razy więcej.
ETF-y lewarowane są bardzo ryzykownymi instrumentami. Zanim w nie zainwestujesz, sprawdź dokładnie, czy rozumiesz ich działanie.
Zazwyczaj emitent wpisuje to już w nazwie ETF-u np.
daily (2x) leveraged
3x daily leveraged
Leverage Shares 3x NVIDIA ETP Securities
Nasdaq 3 x Leveraged PFIZ
Czasem pojawia się tylko skrót "lev" np. WIG20TRlev Portfelowy FIZ.
Ale uwaga. Szczególnie wśród amerykańskich ETF-ów w nazwie może nie być tej informacji.
Zawsze najlepiej spojrzeć do dokumentów funduszu np. KID czyli Dokument z kluczowymi informacjami. W celu funduszu powinna być informacja, czy używa dźwigni finansowej.
Podobnie. Kontrakt na różnice czyli CFD ma w sobie zaszytą dźwignię finansową. Oznacza to, że wpłacasz tylko część jego wartości, jako depozyt zabezpieczający. Jeśli cena ETF-u i CFD na ten ETF pójdzie nie po Twojej myśli to Twój broker może zażądać od Ciebie dopłacenia pieniędzy. Jeśli tego nie zrobisz, sprzeda Twoją inwestycję.
Jeśli Twój broker oferuje zarówno CFD na ETF, jak i ETF-y, zawsze sprawdzaj co kupujesz.
Nie chcesz się pomylić, poproś brokera, żeby wyłączył Ci dostęp do CFD.
