OKI - nowy podatek od oszczędności czy ulga od podatku Belki?

OKI jest hejtowane, za wprowadzenie nowego podatku albo wychwalane jako nowa ulga podatkowa, ale tylko dla inwestorów. Tymczasem może to być narzędzie, dzięki któremu nawet z obligacji czy lokat możesz wycisnąć więcej. I to wpłacając więcej niż limit 25 tys złotych.

W pierwszej części serii pokazuję:

• co to jest OKI

• ile podatku można na nim zaoszczędzić wpłacając nawet ponad limit OKI

• jakie są zalety i wady.

Wszystko na przykładach, dzięki kalkulatorowi OKI.

Co to jest OKI?

OKI czyli Osobiste Konto Inwestycyjne jest ucieleśnieniem przedwyborczej obietnicy - zniesienia tzw. podatku Belki (19% podatku od zysków kapitałowych czyli od odsetek, dywidend, i zysków z akcji czy funduszy) do 100 tys zł dla inwestycji powyżej 1 roku. 
Czy to OKI tę obietnicę spełnia? Przeczytajcie artykuł i odpowiedzcie sami. 

 

Przykład 1 - ile zyskujemy na braku podatku Belki

1.1.2027 Bolek wpłacił 90 tys. złotych na rachunek OKI. Jego brat Lolek 90 tys. zł na zwykły rachunek maklerski. 

Obaj kupili ETF na akcje polskie i po roku zarobili 10 tys zł. Sprzedali swoje inwestycje. 

Bolek ma na rachunku OKI 100 tys. zł i nie musi robić nic. Ani rozliczać, ani płacić podatku. 

 

Lolek musi od 10 tys. zł zapłacić podatek 19% czyli:

• wypełnić PIT38

• odprowadzić podatek 19% z 10 tys zysku czyli 1900 zł. 

Trudno w tym przykładzie dopatrzeć się nowego podatku. Raczej mamy do czynienia z ulgą podatkową od podatku Belki dla inwestycji do 100 tys. zł.

Wzorem dla OKI był szwedzki rachunek ISK (Investeringssparkonto), z którego korzysta ponad 40% dorosłych Szwedów. Prosty rachunek, bez podatku od zysków do 300 tys koron, za to z inną logiką opodatkowania - od wartości inwestycji powyżej kwoty limitu (100 tys. zł w Polsce).  

 

I właśnie ta inna logika jest tym, co teraz wywołało g…burze w internecie. Otóż, gdy nasze inwestycje są warte >100 tys. zł to od tej nadwyżki płacimy 0,85% podatku. 

Co to może spowodować?

 

Przykład 2 - ile tracimy na “podatku OKI”

2.01.2028 roku Bolek dopłacił do OKI, a Lolek na rachunek maklerski 50 tys zł. I znów zainwestowali. Tym razem poszło im trochę gorzej. Na koniec roku ich inwestycje są warte 10 tys zł mniej czyli 140 tys zł. Postanowili być twardzi i ich nie sprzedawać. 

Lolek nie robi nic. Nie miał transakcji, nie było obowiązku podatkowego. 

Bolek (OKI) dostał w systemie podatkowym wyliczenie.

podatek od 100 tys zł = 0 zł

podatek od 40 tys zł (140-100) = 40 tys zł x 0,85% czyli 340 zł.

Bolek musi wypełnić PIT i odprowadzić 340 zł 

I o te “340 zł” jest największa burza w internecie.

Jak to? Podatek od wartości inwestycji. I to mimo, że niesprzedane, a w dodatku na stracie?!

 

Niestety, ustawodawca chciał dać nam ciastko, ale jednocześnie zachować je dla budżetu. Dlatego zaproponował ulgę, ale nie dla wszystkich.

Z badań BIG InfoMonitor wynika, że aż 85% Polaków ma oszczędności poniżej 100 tys. zł.  Czyli dla nich OKI to ulga podatkowa, a przykład drugi (z aktywami >100 tys zł) jest teoretyczny. Przynajmniej narazie. 

Czy jednak rzeczywiście dla wszystkich z tej grupy?

Wprowadzenie szwedzkiego  rachunku ISK (Investeringssparkonto), miało zachęcić Szwedów do inwestowania oszczędności przez zwolnienie i uproszczenie podatku od inwestycji w akcje, ETF-y, fundusze i obligacje. Uproszczenie przez:

•  sposób obliczania (stała stawka % razy średnia wartość inwestycji w roku), 

• rozliczenie - inwestor nie składa żadnych deklaracji, ani rozliczeń. Płaci wyliczony przez urząd skarbowy podatek razem z rozliczeniem rocznym. 

U nas nie może być za prosto

Nasz ustawodawca chciał upiec kilka pieczeni na ustawie OKI. Oprócz ulgi podatkowej postanowił promować polski rynek kapitałowy czyli wskazał w co i ile “powinniśmy” inwestować, żeby nie płacić podatku. 

Jeśli trzymamy nasze oszczędności: 

• na lokatach, 

• w obligacjach detalicznych,

• w funduszach rynku pieniężnego,

• w innych aktywach wskazanych w ustawie

to obowiązuje nas niższy limit “ulgi OKI” - 25 tys. zł.

 

Pozostałe 75 tys. zł powinniśmy zainwestować w “polskie”:

• akcje,

• ETF-y lub fundusze, które przynajmiej 70% inwestują w “polskie” aktywa, 

• obligacje,

• listy zastawne.

 

Na czym polega polskość aktywów?

Powinny być denominowane w złotych i notowane na giełdach lub w ramach rynku pozagiełdowego ASO. 

 

Które popularne papiery  nie wchodzą do tego limitu i będą opodatkowane od pierwszej złotówki?

• ETF-y na akcje zagraniczne

• ETF-y na złoto czy bitcoin

• ETF-y na obligacje zagraniczne

• itp

 

Jak to może wyglądać w praktyce?

 

Przykład 3 - limity OKI 25 i 100 tys. zł

Bolek chciałby mieć w portfelu zarówno obligacje, jak i akcje/ETF-y w ramach limitu 100 tys zł. 

Żeby nie płacić "podatku OKI" (od wartości inwestycji):

• do 25 tys. zł może zainwestować w produkty oszczędnościowe np. w obligacje detaliczne lub lokaty,

• do 75 tys. zł może zainwestować np. w akcje z warszawskiej giełdy (ale nie np. Allegro, czy CEZ) lub ETF-y na polskie akcje lub polskie obligacje notowane na GPW. 

Może też wykorzystać cały limit 100 tys na inwestycje w “polskie” akcje/ETF-y.
Natomiast, jeśli kupi np. ETF na cały świat to od pierwszej złotówki jego inwestycja będzie opodatkowana 0,85% podatkiem. Zadziała podobnie, jak opłata za zarządzanie aktywami w tym ETF-ie.  

Przykład 4 - czy opłaca się wpłacać na OKI ponad limit?  

Tola nie inwestowała do tej pory. Trzymała pieniądze na lokatach. Uzbierała ok 50 tys. zł oszczędności. Przenosi całość na OKI i wkłada na tak samo oprocentowaną roczną lokatę, jak w swoim banku - 4%. 

Ile zapłaci podatku?

 

Tabela pokazuje, ile Tola zyska na podatku Belki, jeśli wpłaci:

• całość na OKI (+167 zł)
• część na OKI (do limitu), a resztę na zwykłą lokatę (+190 zł)

Jak widać przy oprocentowaniu lokaty 4% rocznie, Toli nie opłaca się wpłacać więcej na OKI niż do limitu.

A co się stanie, jeśli lokata lub obligacje detaliczne będą dawały więcej niż ok. 4,5%?

Przykład 5 - kiedy limit na produkty oszczędnościowe na OKI Cię nie interesuje?

Tola właśnie dostała w spadku 2 miliony złotych. Postanowiła zaryzykować i kupiła na OKI obligacje, które dają 4,75% odsetek rocznie, wypłacanych po roku. 

Lolek kupił te same obligacje na zwykłym koncie, żeby uniknąć “podatku od wartości na OKI”.

 Kto wyszedł na tym lepiej po roku?

 

 Jak widać Tola mimo, że przekroczyła limit na OKI nadal zyskuje więcej niż gdyby wpłaciła:

• część na OKI (do limitu), a część na zwykłą lokatę - więcej o ponad 1 tys. zł. 
• całość na zwykłą lokatę - więcej o 1,260 tys. zł.  

Dlaczego tak się dzieje?

Bo jej stopa zwrotu jest wyższa niż ta dla której wyliczono wskaźnik “podatku OKI” czyli 0,85%. Dzięki temu podatek na OKI od wartości inwestycji jest zawsze korzystniejszy niż podatek Belki.

 

Dla jakiej stopy zwrotu zatem opłaca się wpłacać ponad limit OKI?

W 2027 roku dla stóp zwrotu wyższych niż ok 4,5%.
Dokładne wyliczenie zależy m.in. od tego czy odsetki są wypłacane w ciągu roku. Powiększają wtedy wartość aktywów i przez to "podatek OKI".

Co do zasady, stopy zwrotu wyższe niż stopa referencyjna NBP, która jest brana do wyliczania wskaźnika "podatku OKI" pozwolą zaoszczędzić na podatku Belki niezależnie od tego ile na OKI wpłacimy.
Sprawdź swoje stopy zwrotu w kalkulatorze OKI.

Kalkulator OKI

 

Czy te wyliczenia nie są tylko teoretyczne i mają znaczenie dla mniejszych kwot? 

Realnie musi to oznaczać, że lokaty (obligacje) będą dawać wyższe oprocentowanie niż stopa referencyjna NBP. I co ciekawe obecnie mamy taką sytuację (sierpień 2026). Stopa referencyjna NBP = 3.75%, a np. czteroletnie obligacje COI = 4.75%
 

Co do zasady jednak te różnice będą niewielkie i na tym rząd opierał założenia rachunku OKI. To ma być rachunek z ulgą głównie dla inwestycji, a nie produktów oszczędnościowych. Ale z drugiej strony warto mieć świadomość, że nawet, jeśli przekroczymy limt 25 tys. zł na OKI na lokacie albo obligacjach to “kara” może być mniejsza niż podatek Belki. 

  

A co z gotówką na OKI?

 Gotówka (i należności) jest dodawana do wartości rachunku OKI. Czyli będzie opodatkowana nawet jeśli leży "bezczynnie". Jeśli to gotówka (lub należności) na rachunku OKI z którego inwestujemy na giełdzie to wejdzie do wyższego, inwestycyjnego  limitu 100 tys. zł. Jeśli to gotówka na rachunku bankowym OKI, z którego zakładasz lokaty OKI to do limitu 25 tys. zł. 

 

Kto będzie liczył czy moje inwestycje przekroczyły limity?

 Codziennie nasz makler lub bank prowadzący OKI, będzie sprawdzał, ile są warte nasze inwestycje. Taki raport będzie wysyłał do Krajowej Administracji Skarbowej (KAS). Na koniec roku KAS przez e-Urząd Skarbowy wyliczy czy zmieściliśmy się w limitach, czy mamy coś do zapłacenia. 

Przynajmniej takie są zapowiedzi rządowe.     

Założenia OKI - podsumowanie

👉 Konto otworzysz w banku, domu maklerskim, TFI, zakładzie ubezpieczeń albo dobrowolnym funduszu emerytalnym. Może mieć je każda pełnoletnia osoba fizyczna, także osoba niebędąca polskim rezydentem podatkowym.

👉 Możesz mieć więcej niż jedno konto OKI. Limit zwolnienia (100 tys. zł) jest jednak wspólny dla wszystkich kont łącznie, więc rozbijanie oszczędności na kilka rachunków nie da Ci dodatkowej ulgi.

👉 Nie ma rocznego limitu wpłat. Inaczej niż w IKE czy IKZE, gdzie co roku jest nowy limit wpłat.

👉 Pieniądze wpłacasz i wypłacasz w dowolnym momencie, bez okresu blokady i bez utraty korzyści podatkowej. Na IKE/IKZE/OIPE, gdy wypłacisz wcześniej, musisz zapłacić podatek. 

👉 Nie przeniesiesz na OKI portfela, który już masz na zwykłym rachunku maklerskim (ani na IKE/IKZE). Musisz go najpierw sprzedać, rozliczyć podatek Belki na starych zasadach, a dopiero potem wpłacić środki na nowe konto.

👉 Powyżej limitu zwolnienia (100 tys zł) zapłacisz podatek od średniej wartości aktywów w skali roku (liczonej na podstawie codziennej wyceny). W 2027 roku stawka to 0,85%. Później ma być to  19% stopy referencyjnej NBP z 31 października poprzedniego roku, ale nie mniej niż 0,1%.

Zalety

👉 Masz portfel akcji, ETF-ów, funduszy “polskich” do 100 tys zł? Nie będziesz płacić podatku od zysków i dywidend.

👉 Maksymalna elastyczność wpłat i wypłat. Nie ma żadnych limitów wieku, żadnych okresów blokady, żadnych limitów rocznych wpłat. Choć trzeba pamiętać o limitach - 25 tys. zł i 100 tys. zł :(

👉 Przy wyższych stopach zwrotu, podatek od aktywów będzie niższy niż podatek Belki. Nawet dla milionowych portfeli. O jakich stopach zwrotu mówimy? Patrz kalkulator OKI. 

 

Wady

👉 Powyżej limitu płacisz podatek nawet jeśli stracisz. To będzie boleć, jak będziesz się dzielić z fiskusem nie tylko zyskiem ale i swoimi oszczędnościami. 

👉 Brak zwolnienia dla “niepolskich” aktywów. Gdy będziemy chcieli zdywersyfikować swój portfel poza Polskę, musimy szukać ulg podatkowych, gdzie indziej np. na IKE.   

👉Skomplikowanie całego rozwiązania. Liczba niuansów, wyjątków, “to zależy” jest zniechęcająca. Można oczywiście korzystać z jakiś prostych scenariuszy np. lokata na 25 tys. zł, albo ETF na polskie akcje do 100 tys. zł, ale gdy będziemy chcieli bardziej zróżnicowany portfel, bez kalkulatora się nie obędzie. 

👉 Brak ograniczeń przy wypłacaniu otwiera nam furtkę do łatwiejszych zmian strategii i uleganiu pokusom emocjonalnym. Przy IKE jest to trudniejsze, dzięki temu zastanowimy się bardziej, zanim poddamy się emocjom. 

Wróćmy do sensacji z internetu:

"To nowy podatek, nie ulga"

👉 Dla większości Polaków to jednak ulga. 85% ma oszczędności poniżej 100 tys. zł. Z drugiej strony większość trzyma je w bankach i na lokatach. A na produkty oszczędnościowe limit jest niższy - 25 tys. zł. 

Najważniejszy argument za ulgą? OKI nie jest obowiązkowe. Można go nie dotykać i wtedy “nowy podatek” nas nie dotyczy.
Czyli mamy nieobowiązkowy podatek i ulgę podatkową jednocześnie ;)

 

"Trzeba będzie liczyć podatek na OKI  samemu"

👉 Półprawda. Zeznanie dotyczące OKI będzie można złożyć wyłącznie przez e-Urząd Skarbowy. Krajowa Administracja Skarbowa ma przygotować wstępne wyliczenie na podstawie danych przekazanych przez bank czy dom maklerski. Tak, jak to działa dziś dla PIT-38.
Logujesz się, sprawdzasz, akceptujesz albo poprawiasz. Jeśli nic nie zrobisz do terminu, deklaracja i tak zostanie uznana za złożoną.
Takie przynajmniej są zapowiedzi. Jaka będzie rzeczywistość? 

"To przemycony podatek od majątku, testowanie systemu"

👉 Wbrew sensacyjnym tytułom to nie jest pierwszy podatek od wartości oszczędności. Taka forma istnieje na rachunku IKZE od 2013 roku. Przy wypłacie z IKZE po 65. roku życia płacimy 10% od całości wypłacanych pieniędzy. Niezależnie od tego czy zyskaliśmy, czy straciliśmy. 

Dlatego, dałbym sobie spokój z teoriami spiskowymi i poświęcił więcej czasu na zastanowienie się: “czy OKI mi się opłaca”. A raczej “ile pieniędzy opłaca mi się inwestować na OKI”?

Kto cieszy się z OKI?

Jedno jest pewne. Z OKI cieszą się blogerzy finansowi. Rząd przez masę niuansów dostarczył im mnóstwo materiału do tekstów. W których można rozważać m.in.:

• Czy podatek od aktywów jest korzystniejszy od podatku Belki?

• Które konto jest dla mnie korzystniejsze OKI czy IKE?

• Czy opłaca się wykorzystywać limit 25 tys. na produkty oszczędnościowe, czy lepiej całość 100 tys. na inwestycyjne?

• Mam 45+ lat i zaczynam inwestowanie. Zacząć od OKI czy IKE?

• Mam już IKE/IKZE/OIPE. Czy ma sens wycofywać środki i wpłacać na OKI?

 

Tym, którzy mają oszczędności > 100 tys. zł albo zamierzają takie mieć, proponuję na dobry początek pobawić się kalkulatorem OKI. Pokazuje przy jakich kwotach i zyskach możemy płacić fiskusowi mniej.

 

W kolejnych częściach serii o OKI opiszę konkretne przykłady inwestorów. Zacznę od tych najbliższych memu sercu czyli 45+ lat, oszczędności >100 tys. zł i brak większego doświadczenia w inwestowaniu. Czy dla tych inwestorów konto OKI czy IKE będzie korzystniejsze?

  

---

Inwestujesz na własne ryzyko. Możesz zyskać albo stracić pieniądze. Ten tekst ma Ci pomóc nauczyć się inwestować. To nie jest porada, ani rekomendacja inwestycyjna.
Nie jest to również porada podatkowa. Twoja sytuacja podatkowa może się różnić od opisanych w tekście przykładów.